Wat gebeurt er met je villa op Bali bij overlijden?

Bijna niemand stelt deze vraag bij de aankoop, en toch bepaalt ze wat je familie echt krijgt. Je kiest het uitzicht, het zwembad, de buurt. Zelden wat er gebeurt als jij niet meer tekent.

Het antwoord hangt helemaal af van hoe je de villa bezit. En er spelen altijd twee erfenissen: die van jou, en die van de Indonesische grondeigenaar.

Met een leasehold

Een huurrecht is een contract. Regelt het de overgang, dan nemen je erfgenamen de resterende jaren over tegen dezelfde voorwaarden. Drie punten om bij de aankoop te controleren:

• het contract zegt uitdrukkelijk dat je rechten overgaan op je erfgenamen en rechtsopvolgers;
• het bindt ook de erfgenamen van de Indonesische eigenaar;
• de procedure is duidelijk: welke documenten, welke notaris, welke termijn.

Maak daarnaast een testament waarin de villa staat. Afhankelijk van je situatie heb je een Nederlands testament en een in Indonesië erkend document nodig. Laat je Nederlandse notaris en een Indonesische advocaat met elkaar overleggen.

Met een Hak Pakai

Hak Pakai is een op jouw naam ingeschreven recht en kan worden geërfd. Maar het hangt aan verblijf in Indonesië. Wonen je erfgenamen daar niet, dan moeten ze het recht in de regel binnen een termijn overdragen aan iemand die aan de voorwaarden voldoet.

Met een PT PMA

Dan gaan de aandelen over, niet de villa. Je erfgenamen worden aandeelhouder van een Indonesisch bedrijf, met alle verplichtingen: rapportages, kapitaal, boekhouding, bestuur.

Met een stroman

Het slechtste scenario, in twee richtingen. Overlijdt je stroman, dan erven zijn erfgenamen de grond, en die hebben niets met jou getekend. Overlijd jij, dan erven jouw erfgenamen privéafspraken die de wet nietig acht. Zie de stroman op Bali.

En de Nederlandse erfbelasting

Woonde de overledene in Nederland, dan valt in principe het wereldwijde vermogen onder de Nederlandse erfbelasting, dus ook een leasehold of aandelen op Bali. Nederlanders die emigreren, worden bovendien nog tien jaar na vertrek voor de erfbelasting geacht in Nederland te wonen. Er is geen erfbelastingverdrag met Indonesië. Laat je situatie toetsen door een notaris of adviseur met internationale ervaring.

Een villa op Bali zonder erfenisplan is een probleem dat je je familie nalaat, in een land waarvan ze de taal niet spreekt.

Het dossier om bij de aankoop aan te leggen

Wat er concreet gebeurt

Neem Wim, 63, met een villa in leasehold in Sanur, nog 18 jaar looptijd. Hij overlijdt. Zijn dochter Anouk erft het huurrecht. Regelt het contract de overgang op erfgenamen, dan legt ze de overlijdensakte, een verklaring van erfrecht en eventueel het testament over en laat ze de overdracht registreren. Ze kan de villa houden, verhuren of de 18 jaar verkopen.

Zwijgt het contract, dan kan de grondeigenaar bezwaar maken of een nieuwe afspraak eisen. Anouk onderhandelt dan vanuit Den Haag, in een taal die ze niet spreekt.

Wie erft, volgens welk recht?

Voor Nederlanders bepaalt de Europese Erfrechtverordening in beginsel dat het recht van je laatste gewone verblijfplaats geldt, tenzij je in je testament kiest voor het recht van je nationaliteit. Woon je op Bali, dan kan dat juridisch ingewikkeld worden. Een rechtskeuze in je testament voorkomt veel onzekerheid.